Kontrowersyjna uchwała NSA w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym

03.10.2011

Zgodnie z uchwałą NSA z dnia 22 czerwca 2011 (I GPS 1/11) kwota uiszczonego podatku akcyzowego z tytułu sprzedaży energii elektrycznej nie jest nadpłatą, jeśli nie prowadzi do uszczerbku majątkowego.

 

W ustnym uzasadnieniu uchwały sąd uznał, że celem regulacji określających prawo podatnika do żądania zwrotu nadpłaconego podatku jest ochrona jego praw majątkowych przed uszczupleniem na skutek bezprawnej ingerencji podatkowej władzy publicznej. Wykorzystanie tego prawa w innych celach, w szczególności jako środka umożliwiającego wzbogacenie się, nie powinno – zdaniem sądu – korzystać z ochrony prawnej. Sąd skonstatował przy tym, że pochodzące z podatków środki budżetu państwa podlegają szczególnej ochronie konstytucyjnej ze względu na pełnioną przez siebie funkcję, jaką jest zaspokajanie dobra wspólnego.

Trudno podzielić poglądy zaprezentowane przez sąd w tej uchwale. Warto zauważyć, iż wykładnia literalna analizowanych przepisów wskazuje dość jednoznacznie, iż stwierdzenie nadpłaty u podatnika nie wiąże się z oceną kto faktycznie doznał uszczerbku majątkowego lub poniósł ekonomiczny ciężar podatku. Stanowisko to podzielił zresztą NSA uchwałą 7 sędziów z 13.07.2009 oraz TK wyrokiem z 29.11.2010 (P 45/09).

NSA jednak odstąpił od wykładni literalnej i oparł swoją uchwałę na wykładni celowościowej przyjmując, iż dobrem godnym najwyższej ochrony są w tym przypadku środki budżetu Państwa.

Wydaje się, iż równocześnie uszło uwadze sądu, iż to właśnie działanie organów Państwa, a precyzyjniej ich wieloletni brak w dostosowaniu regulacji polskich do wymogów prawa wspólnotowego, spowodował naruszenie praw podatników i tym samym pośrednio zagrożenie dla interesów budżetu Państwa.

Co więcej, nie można zgodzić się z tezą, iż w każdym przypadku przeniesienie ekonomicznego ciężaru podatku na inny podmiot oznacza automatycznie brak uszczuplenia majątku podatnika. Przecież gdyby przepisy akcyzowe były zredagowane poprawnie producenci mogliby sprzedawać energię elektryczną po niższych cenach (bez akcyzy) i najpewniej uzyskaliby w ten sposób dodatkowe dochody.

Wydaje się, iż w demokratycznym państwie prawa zadaniem NSA nie powinno być „naprawianie” zawinionych błędów legislacyjnych polskiego ustawodawcy poprzez celowościową wykładnię przepisów odwołująca się do postanowień Konstytucji RP. Taki sposób ochrony interesów Skarbu Państwa kosztem interesu podatników, nie tylko godzi w powagę naczelnego sądu, ale ma niewiele wspólnego z zasadą pewności prawa.
Copyright © 2010 - 2011 Polish Advisory Group  •  Wszelkie prawa zastrzeżone
created by wyzga.com